Yağlı boya, pigmentlerin keten, ceviz veya aspir yağı gibi kuruyan bitkisel yağlarla bağlanmasıyla elde edilen resim boyasıdır ve resim sanatının en köklü boya türlerinden biridir. Bu yapı, boyaya uzun çalışma süresi, zengin renk geçişleri ve katmanlı uygulama imkânı tanır. Yağlı boyanın yavaş kuruma özelliği, renkleri tuval üzerinde harmanlamaya, tonları yumuşak geçişlerle birleştirmeye ve yüzeyi adım adım kurmaya zaman bırakır. Rönesans’tan itibaren Batı resim geleneğinin temel taşı olan yağlı boya, ışık–gölge ilişkisinde, hacim duygusunda ve renk derinliğinde güçlü sonuçlar üretir.
Opak (kapatıcı) ve transparan (saydam) katmanların bir arada kullanılabilmesi, yağlı boyayı hem realist hem soyut anlatımlar için güçlü bir ifade aracına dönüştürür. Tuval, ahşap panel ve astarlanmış yüzeylerde kullanılan yağlı boya, uzun ömürlü eserler üretmek isteyen ressamların boyasıdır. Winsor & Newton, Talens, Lefranc Bourgeois, Schmincke, Daler Rowney ve Pebeo serileri; pigment yoğunluğu, kıvam ve bağlayıcı yapısıyla birbirinden ayrılır. Yağlı boya çalışması boyayla sınırlı kalmaz: kıvamı medyum ve yağlar, inceltmeyi terebentin ve inceltici, zemini astar, bitmiş eseri koruma işini vernik üstlenir.
Yağlı boya serileri iki kademede toplanır. Öğrenci ve ara kalite serileri geniş bir paleti uygun maliyetle kurmak için hazırlanır: Winsor & Newton Winton Oil Colour, Daler Rowney Georgian Oil Colour, Talens Van Gogh Oil Colour ve Talens Art Creation; Lefranc Bourgeois Fine bu grubun üst ucunda, ara kalitededir. Winsor & Newton Artists', Talens Rembrandt ve Schmincke Mussini ise daha yoğun pigment taşıyan sanatçı kalitesi serilerdir.
Fark en açık biçimde boya beyazla açıldığında görünür: Winsor & Newton'da Artists' serisi, Winton'a göre daha geniş bir ara ton aralığı verir. Adında «Hue» geçen renkler (Cadmium Red Hue, Flake White Hue gibi), belirli bir pigmentin tonuna başka pigmentlerle yaklaşır; örtücülükleri ve karışım davranışları özgün pigmentten farklı olabilir. Winton'un homojen ve biraz sert kıvamı fırça ve spatula izini korur. Daler Rowney Georgian üç kez öğütülmüş pigmentler ve düşük kokulu bir yapı taşır; Talens Van Gogh ise yoğun pigment yüklemesi ve tereyağımsı kıvamıyla çalışır.
Devamını Oku
Sanatçı Kalitesi Serilerde Bağlayıcı ve Kıvam
Winsor & Newton Artists' Oil Colour serisinde her pigment, yüksek tonlama gücüne ulaşmak için kendisine en uygun bağlayıcı yağla karıştırılır. Serideki renklerin neredeyse tamamı markanın en yüksek iki kalıcılık kademesindedir (AA ve A). Talens Rembrandt Oil Colour en iyi ham maddelerden, ekstra ince öğütmeyle üretilir. Renkler üçlü merdaneli değirmenden defalarca geçtiği için pigment bağlayıcı içinde eşit dağılır.
Schmincke Mussini Oil Colour, bağlayıcısında keten, aspir ve ceviz yağının yanında çözünmüş doğal dammar reçinesi taşıyan bir sanatçı yağlı boyasıdır. Reçine oranı renge göre değişir ve kuruyan yüzey reçineye özgü bir parlaklıkla daha derin görünür. Ara kalitedeki Lefranc Bourgeois Fine Oil serisinde bağlayıcı, renge göre keten yağı ya da aspir yağıdır. Kremsi ve sıkı kıvamı fırça ve spatula izlerini korur, çok yüksek pigment yoğunluğu da rengin beyazla açıldığında gücünü korumasını sağlar. Pebeo Huile D'art ise Fransa'da üretilen bir yağlı boyadır.
Yağlı boya serilerinin kademe ve karakter karşılaştırması
| Seri |
Kademe |
Ayırt edici özellik |
| Winsor & Newton Winton |
Öğrenci |
Homojen, biraz sert kıvam; fırça ve spatula izini korur |
| Daler Rowney Georgian |
Öğrenci |
Üç kez öğütülmüş pigment, düşük kokulu yapı |
| Talens Van Gogh |
Öğrenci ve ara kalite |
Yoğun pigment yüklemesi, tereyağımsı kıvam |
| Winsor & Newton Artists' |
Sanatçı |
Renge göre seçilen bağlayıcı yağ, AA ve A kalıcılık kademeleri |
| Talens Rembrandt |
Sanatçı |
Ekstra ince öğütme, üçlü merdaneli değirmen |
| Schmincke Mussini |
Sanatçı |
Dammar reçineli bağlayıcı, derin ve parlak yüzey |
| Lefranc Bourgeois Fine |
Ara kalite |
Keten ya da aspir yağı, kremsi ve sıkı kıvam |
Su ile Karışabilen Yağlı Boya
Winsor & Newton Artisan Water Mixable Oil Colour, modifiye keten yağı ve modifiye aspir yağıyla üretilmiş gerçek bir yağlı boyadır. Yağın değiştirilmiş olması sayesinde boya su ile inceltilir ve fırçalar suyla temizlenir. Böylece çalışma, terebentin ya da beyaz ispirto gibi solventler olmadan sürer. Glaze, impasto ve renk karışımı gibi yağlı boya teknikleri bu seriyle de uygulanır. Kırk renkten oluşan paletin tamamı markanın kalıcı ve son derece kalıcı kademelerindedir. Okul, atölye ve ev gibi ortak alanlarda solventsiz çalışmak isteyenler için Artisan'ın 6x21 ml Starter, 6x37 ml Beginner ve 12 ml tüplü Access setleri başlangıç paleti kurar.
Tüp Hacmi ve Set Seçimi
Tüp hacmi, bir rengin ne kadar hızlı tükendiğine göre seçilir. 12 ml tüpler çok sayıda rengi küçük miktarda denemek içindir ve Winsor & Newton Winton ile Artisan Access setlerinde, Talens Art Creation Expression setlerinde kullanılır. Tekil renklerde standart tüp 35–40 ml aralığındadır: Winsor & Newton serilerinde 37 ml, Daler Rowney Georgian'da 38 ml, Talens Van Gogh ile Rembrandt'ta ve Lefranc Bourgeois Fine'da 40 ml, Schmincke Mussini'de 35 ml. Beyaz gibi hızlı tükenen renkler için Winton, Artists' ve Schmincke Akademie serilerinde 200 ml tüp seçeneği de vardır.
Set, uyumlu bir paletle başlamanın en kısa yoludur. Başlangıçta Winsor & Newton Winton Başlangıç Seti (10x37 ml), Fanart Academy 12x12 ml seti ve Talens Art Creation Expression'ın 12'li ve 24'lü setleri öne çıkar. Ahşap kutulu seçenekler arasında Talens Van Gogh Basic Box ve aksesuarlarıyla gelen Winsor & Newton Artists' Studio Ahşap Kutulu Seti (8x37 ml) yer alır. Lefranc Bourgeois Fine setleri 12x10 ml, 12x20 ml ve taşıma kabı olarak da kullanılan Deluxe Case seçenekleriyle gelir. Hazır setlerin tamamı Yağlı Boya Setleri sayfasında bir aradadır.
Beyazlar ve Renk Paleti
Yağlı boya paletinde en hızlı tükenen renk çoğunlukla beyazdır ve beyazın türü karışımın karakterini değiştirir. Titanium White en güçlü örtücü beyazdır, renkleri belirgin biçimde açar. Zinc White daha transparan ve soğuk bir beyazdır, açık tonlarda rengin saflığını korur. Winton serisindeki Soft Mixing White yumuşak kıvamıyla karışıma kolay girer, Flake White Hue ise geleneksel kurşun beyazının tonunu karşılayan eşdeğer bir renktir.
Başlangıç paleti çoğunlukla bir sıcak ve bir soğuk ana renk üçlüsü, birkaç toprak tonu ve beyazla kurulur. Burnt Sienna, Burnt Umber ve Yellow Ochre gibi toprak tonları gölge ilişkilerinde ve karışımı nötrleştirmede sık kullanılır. Schmincke Akademie'de Silver ve Gold gibi metalik tonlar 200 ml tüpte gelir. Ressamların kendi tonlarını nasıl kurduğu Sanatçının İmzasını Oluşturan Yağlı Boya Renk Karışımları yazısında anlatılır.
Yağlı Boya Kalemi ve Oil Stick
Pebeo 4Artist Oil Marker, 8 mm yan kesik ve 15 mm düz kesik uç seçenekleriyle gelen bir yağlı boya kalemidir. Sennelier Oil Stick ise saflaştırılmış mum ve kuruma yağı taşıyıcısıyla üretilmiş 38 ml yağlı boya çubuğudur. Tuval, ahşap panel, taş ve sert kağıt üzerinde doğrudan çizilir, parmak ya da palet bıçağıyla yayılır ve tüp yağlı boyayla serbestçe karışır. Yumuşak çubukla renklendirme için Oil/Yağlı Pastel çeşitleri de ayrı bir seçenek sunar.
Yüzey, İnceltme ve Katman Sırası
Yağlı boya; astarlanmış tuval, ahşap panel ve boyama kartonu gibi yağdan arındırılmış yüzeylerde çalışılır. Astarlanmış zemin, bağlayıcı yağın aşırı emilmesini sınırlar. Ham bez ya da ahşap gibi astarsız yüzeyler Yağlı Boya Astarları ile hazırlanır. Kağıt üzerinde çalışmak için yağlı boyaya göre hazırlanmış Yağlı Boya Blokları kullanılır.
Boyanın akışkanlığı inceltici ya da medyumla ayarlanır. İnceltici oranı arttıkça boya matlaşır; parlaklığın korunması istendiğinde Yağlı Boya Medyumları tercih edilir. Katmanlar fat over lean ilkesine göre kurulur: alttaki katman üsttekinden daha az yağ içerir; üst katmanın daha yağlı ve esnek olması kuruma sırasında çatlama riskini azaltır. Kural Yağlı Boya: 'Fat over Lean' Kuralı yazısında, çatlamanın diğer nedenleri Yağlı Boyada Renkler Neden Çatlar? yazısında anlatılır.
Yağlı boya buharlaşarak değil, havayla tepkimeye girerek sertleşir ve film yüzeyden içe doğru kurur. Süre pigmente, katman kalınlığına ve kullanılan medyuma göre değişir; Daler Rowney Georgian'da yüzey kuruması renge bağlı olarak yaklaşık 4–7 gün sürer. Kuruma aşamalarının ayrıntısı Yağlı Boya Eserleri Kaç Saatte Kurur? Kuruma Sürelerine Dair Her Şey! yazısındadır. Çalışma ortamındaki koku konusu Yağlı Boya Kokusu Sağlığınız için Zararlı mı? yazısında, akrilikle farkı ise 101: Akrilik ve Yağlı Boya Arasındaki Farklar yazısında ele alınır.
İlgili Koleksiyonlar
Sıkça Sorulan Sorular
En kaliteli yağlı boya hangisi?
Kaliteyi tek bir marka değil, sanatçı kalitesi kademesi belirler: pigment yoğunluğu, ışığa ve zamana dayanım ile bağlayıcı yağın niteliği. Winsor & Newton Artists' renklerinin neredeyse tamamı markanın en yüksek iki kalıcılık kademesindedir (AA ve A). Talens Rembrandt ekstra ince öğütmesiyle, Schmincke Mussini dammar reçineli bağlayıcısıyla bu kademede yer alır.
Yağlı boya kaç günde kurur?
Yağlı boya havayla tepkimeye girerek sertleştiği için kuruma iki aşamada izlenir: yüzeye dokunulabildiği dokunma kuruluğu ve filmin içe doğru sertleştiği tam kuruma. İki sürenin de uzunluğu pigmente, katman kalınlığına ve kullanılan medyuma göre değişir. Daler Rowney Georgian'da yüzey kuruması renge bağlı olarak yaklaşık 4–7 gün sürer; tam kuruma bundan daha uzun sürer.
Yağlı boya tuvale direkt sürülür mü?
Hazır astarlı tuvale yağlı boya doğrudan sürülebilir. Ham bez, ahşap ya da emici karton önce yağlı boya astarıyla hazırlanır, çünkü astarlanmış zemin bağlayıcı yağın aşırı emilmesini sınırlar. Kağıt üzerinde çalışılacaksa yağlı boyaya göre hazırlanmış yağlı boya blokları kullanılır.
Yağlı boya neyle inceltilir?
Yağlı boya inceltici (çözücü) ya da yağlı boya medyumuyla inceltilir. İnceltici oranı arttıkça boya matlaşır; parlaklığın korunması istendiğinde medyum tercih edilir. Alt katmanlar daha yağsız, üst katmanlar daha yağlı tutulduğunda fat over lean sırası korunur. Winsor & Newton Artisan su ile karışabilen bir yağlı boya olduğu için su ile inceltilir.
Öğrenci ve sanatçı kalitesi yağlı boya arasındaki fark nedir?
Fark pigment yoğunluğunda ve pigment seçiminde ortaya çıkar. Sanatçı serileri beyazla açıldığında rengini daha uzun korur; Winsor & Newton'da Artists' serisi, Winton'a göre daha geniş bir ara ton aralığı verir. Adında «Hue» geçen renkler, belirli bir pigmentin tonuna başka pigmentlerle yaklaşır; bu ifade yalnız öğrenci serilerine özgü değildir. Fiyat farkı da bu pigment içeriğinden doğar.
Su ile karışan yağlı boya nedir?
Su ile karışabilen yağlı boya, bağlayıcı yağı su ile inceltilebilecek biçimde değiştirilmiş gerçek bir yağlı boyadır. Winsor & Newton Artisan modifiye keten yağı ve modifiye aspir yağıyla üretilir. Boya su ile inceltilir, fırçalar suyla temizlenir ve çalışma solventsiz sürer. Glaze ve impasto gibi yağlı boya teknikleri bu boyayla da uygulanır.