Yağlı boya, pigmentlerin keten, ceviz veya aspir yağı gibi kuruyan bitkisel yağlarla bağlanmasıyla elde edilen resim boyasıdır ve resim sanatının en köklü boya türlerinden biridir. Bu yapı, boyaya uzun çalışma süresi, zengin renk geçişleri ve katmanlı uygulama imkânı tanır. Yağlı boyanın yavaş kuruma özelliği, renkleri tuval üzerinde harmanlamaya, tonları yumuşak geçişlerle birleştirmeye ve yüzeyi adım adım kurmaya zaman bırakır. Rönesans'tan itibaren Batı resim geleneğinin temel taşı olan yağlı boya, ışık–gölge ilişkisinde, hacim duygusunda ve renk derinliğinde güçlü sonuçlar üretir.
Opak (kapatıcı) ve transparan (saydam) katmanların bir arada kullanılabilmesi, yağlı boyayı hem realist hem soyut anlatımlar için güçlü bir ifade aracına dönüştürür. Yağlı boyayla astarlanmış tuval ve ahşap panel üzerinde çalışabilir, yavaş kuruyan katmanlarda renkleri uzun süre harmanlayabilirsiniz. Winsor & Newton, Talens, Lefranc Bourgeois, Schmincke, Daler Rowney ve Pebeo serileri; pigment yoğunluğu, kıvam ve bağlayıcı yapısıyla birbirinden ayrılır. Medyum ve yağlar boyanın kıvamını ayarlamaya, terebentin gibi incelticiler boyayı inceltmeye, astar yüzeyi hazırlamaya, vernik ise yeterince kurumuş resmi korumaya yardımcı olur.
Yağlı boya seçiminde öğrenci ve sanatçı serileri arasındaki pigment, kıvam ve fiyat farklarını karşılaştırabilirsiniz. Öğrenci ve ara kalite serileri geniş bir paleti uygun maliyetle kurmak için hazırlanır: Winsor & Newton Winton Oil Colour, Daler Rowney Georgian Oil Colour, Talens Van Gogh Oil Colour ve Talens Art Creation; Lefranc Bourgeois Fine bu grubun üst ucunda, ara kalitededir. Winsor & Newton Artists', Talens Rembrandt ve Schmincke Mussini ise daha yoğun pigment taşıyan sanatçı kalitesi serilerdir.
Fark en açık biçimde boya beyazla açıldığında görünür: Winsor & Newton'da Artists' serisi, Winton'a göre daha geniş bir ara ton aralığı verir. Adında «Hue» geçen renkler (Cadmium Red Hue, Flake White Hue gibi), belirli bir pigmentin tonuna başka pigmentlerle yaklaşır; örtücülükleri ve karışım davranışları özgün pigmentten farklı olabilir. Winton'un homojen ve biraz sert kıvamı fırça ve spatula izini korur. Daler Rowney Georgian üç kez öğütülmüş pigmentleri ve düşük kokusuyla, Talens Van Gogh ise yoğun pigment içeriği ve tereyağımsı kıvamıyla öne çıkar.
Devamını Oku
Sanatçı Kalitesi Serilerde Bağlayıcı ve Kıvam
Winsor & Newton Artists' Oil Colour serisinde her pigment, yüksek tonlama gücüne ulaşmak için kendisine en uygun bağlayıcı yağla karıştırılır. Serideki renklerin neredeyse tamamı markanın en yüksek iki kalıcılık kademesindedir (AA ve A). Talens Rembrandt Oil Colour, ekstra ince öğütülmüş pigmentleriyle pürüzsüz bir kıvama sahiptir. Üçlü merdaneli değirmende öğütme, Talens Rembrandt pigmentlerinin bağlayıcı içinde eşit dağılmasını sağlar.
Schmincke Mussini Oil Colour, bağlayıcısında keten, aspir ve ceviz yağının yanında çözünmüş doğal dammar reçinesi taşıyan bir sanatçı yağlı boyasıdır. Reçine oranı renge göre değişir ve kuruyan yüzey reçineye özgü bir parlaklıkla daha derin görünür. Ara kalitedeki Lefranc Bourgeois Fine Oil serisinde bağlayıcı, renge göre keten yağı ya da aspir yağıdır. Kremsi ve sıkı kıvamı fırça ve spatula izlerini korur, çok yüksek pigment yoğunluğu da rengin beyazla açıldığında gücünü korumasını sağlar. Pebeo Huile D'art da tüp yağlı boya seçenekleri arasındadır.
Yağlı boya serilerinin kademe ve karakter karşılaştırması
| Seri |
Kademe |
Ayırt edici özellik |
| Winsor & Newton Winton |
Öğrenci |
Homojen, biraz sert kıvam; fırça ve spatula izini korur |
| Daler Rowney Georgian |
Öğrenci |
Üç kez öğütülmüş pigment, düşük kokulu yapı |
| Talens Van Gogh |
Öğrenci ve ara kalite |
Yoğun pigment yüklemesi, tereyağımsı kıvam |
| Winsor & Newton Artists' |
Sanatçı |
Renge göre seçilen bağlayıcı yağ, AA ve A kalıcılık kademeleri |
| Talens Rembrandt |
Sanatçı |
Ekstra ince öğütme, üçlü merdaneli değirmen |
| Schmincke Mussini |
Sanatçı |
Dammar reçineli bağlayıcı, derin ve parlak yüzey |
| Lefranc Bourgeois Fine |
Ara kalite |
Keten ya da aspir yağı, kremsi ve sıkı kıvam |
Su ile Karışabilen Yağlı Boya
Winsor & Newton Artisan Water Mixable Oil Colour, modifiye keten yağı ve modifiye aspir yağıyla üretilmiş gerçek bir yağlı boyadır. Yağın değiştirilmiş olması sayesinde boya su ile inceltilir ve fırçalar suyla temizlenir. Böylece çalışma, terebentin ya da beyaz ispirto gibi solventler olmadan sürer. Glaze, impasto ve renk karışımı gibi yağlı boya teknikleri bu seriyle de uygulanır. Kırk renkten oluşan paletin tamamı markanın kalıcı ve son derece kalıcı kademelerindedir. Okulda, atölyede veya evde solventsiz çalışmak isteyenler, başlangıç paleti için Artisan'ın 6x21 ml Starter, 6x37 ml Beginner ve 12 ml tüplü Access setlerini değerlendirebilir.
Tüp Hacmi ve Set Seçimi
Tüp hacmi, bir rengin ne kadar hızlı tükendiğine göre seçilir. 12 ml tüpler çok sayıda rengi küçük miktarda denemek içindir ve Winsor & Newton Winton ile Artisan Access setlerinde, Talens Art Creation Expression setlerinde kullanılır. Tekil renklerde standart tüp 35–40 ml aralığındadır: Winsor & Newton serilerinde 37 ml, Daler Rowney Georgian'da 38 ml, Talens Van Gogh ile Rembrandt'ta ve Lefranc Bourgeois Fine'da 40 ml, Schmincke Mussini'de 35 ml. Beyaz gibi hızlı tükenen renkler için Winton, Artists' ve Schmincke Akademie serilerinde 200 ml tüp seçeneği de vardır.
Setler, başlangıçta ihtiyaç duyacağınız renkleri tek kutuda bir araya getirir. Başlangıçta Winsor & Newton Winton Başlangıç Seti (10x37 ml), Fanart Academy 12x12 ml seti ve Talens Art Creation Expression'ın 12'li ve 24'lü setleri öne çıkar. Ahşap kutulu seçenekler arasında Talens Van Gogh Basic Box ve aksesuarlarıyla gelen Winsor & Newton Artists' Studio Ahşap Kutulu Seti (8x37 ml) yer alır. Lefranc Bourgeois Fine setleri 12x10 ml, 12x20 ml ve taşıma kabı olarak da kullanılan Deluxe Case seçenekleriyle gelir. Hazır setlerin tamamı Yağlı Boya Setleri sayfasında bir aradadır.
Beyazlar ve Renk Paleti
Yağlı boya paletinde en hızlı tükenen renk çoğunlukla beyazdır ve beyazın türü karışımın karakterini değiştirir. Titanium White en güçlü örtücü beyazdır, renkleri belirgin biçimde açar. Zinc White daha transparan ve soğuk bir beyazdır; karışımlarda Titanium White kadar güçlü bir örtücülük vermez. Winton serisindeki Soft Mixing White yumuşak kıvamıyla kolay karışır; Flake White Hue ise geleneksel kurşun beyazının tonuna alternatif sunar.
Başlangıç paleti çoğunlukla bir sıcak ve bir soğuk ana renk üçlüsü, birkaç toprak tonu ve beyazla kurulur. Burnt Sienna, Burnt Umber ve Yellow Ochre gibi toprak tonları gölge ilişkilerinde ve karışımı nötrleştirmede sık kullanılır. Schmincke Akademie'de Silver ve Gold gibi metalik tonlar 200 ml tüpte gelir. Ressamların kendi tonlarını nasıl kurduğu Sanatçının İmzasını Oluşturan Yağlı Boya Renk Karışımları yazısında anlatılır.
Yağlı Boya Kalemi ve Oil Stick
Pebeo 4Artist Oil Marker, 8 mm yan kesik ve 15 mm düz kesik uç seçenekleriyle gelen bir yağlı boya kalemidir. Sennelier Oil Stick ise saflaştırılmış mum ve kuruma yağı taşıyıcısıyla üretilmiş 38 ml yağlı boya çubuğudur. Sennelier Oil Stick ile yağlı boyaya uygun hazırlanmış tuval, ahşap panel, taş ve sert kağıt üzerine doğrudan çizim yapabilir, boyayı palet bıçağıyla yayabilir ve tüp yağlı boyayla karıştırabilirsiniz. Yumuşak çubukla renklendirme için Oil/Yağlı Pastel çeşitleri de ayrı bir seçenek sunar.
Yüzey, İnceltme ve Katman Sırası
Yağlı boyayla çalışırken astarlanmış tuval, ahşap panel ve boyama kartonu gibi temiz, kuru ve yağlı boyaya uygun hazırlanmış yüzeyler seçilir. Astarlanmış zemin, bağlayıcı yağın aşırı emilmesini sınırlar. Ham bez ya da ahşap gibi astarsız yüzeyler Yağlı Boya Astarları ile hazırlanır. Kağıt üzerinde çalışmak için yağlı boyaya göre hazırlanmış Yağlı Boya Blokları kullanılır.
Boyanın akışkanlığı inceltici ya da medyumla ayarlanır. İnceltici oranı arttıkça boya matlaşır; parlaklığın korunması istendiğinde Yağlı Boya Medyumları tercih edilir. Katmanlar fat over lean ilkesine göre kurulur: alttaki katman üsttekinden daha az yağ içerir; üst katmanın daha yağlı ve esnek olması kuruma sırasında çatlama riskini azaltır. Kural Yağlı Boya: 'Fat over Lean' Kuralı yazısında, çatlamanın diğer nedenleri Yağlı Boyada Renkler Neden Çatlar? yazısında anlatılır.
Yağlı boya buharlaşarak değil, havayla tepkimeye girerek sertleşir ve film yüzeyden içe doğru kurur. Süre pigmente, katman kalınlığına ve kullanılan medyuma göre değişir; Daler Rowney Georgian'da yüzey kuruması renge bağlı olarak yaklaşık 4–7 gün sürer. Kuruma aşamalarının ayrıntısı Yağlı Boya Eserleri Kaç Saatte Kurur? Kuruma Sürelerine Dair Her Şey! yazısındadır. Çalışma ortamındaki koku konusu Yağlı Boya Kokusu Sağlığınız için Zararlı mı? yazısında, akrilikle farkı ise 101: Akrilik ve Yağlı Boya Arasındaki Farklar yazısında ele alınır.
İlgili Koleksiyonlar
Sıkça Sorulan Sorular
En kaliteli yağlı boya hangisi?
Yağlı boya kalitesini değerlendirirken pigment yoğunluğuna, ışık haslığına, kalıcılık derecesine ve bağlayıcı yağın niteliğine bakılır. Winsor & Newton Artists' renklerinin neredeyse tamamı markanın en yüksek iki kalıcılık kademesindedir (AA ve A). Talens Rembrandt ekstra ince öğütülmüş pigmentleriyle, Schmincke Mussini ise dammar reçineli bağlayıcısıyla sanatçı serileri arasında yer alır.
Yağlı boya kaç günde kurur?
Yağlı boya havayla tepkimeye girerek sertleştiği için kuruma iki aşamada izlenir: yüzeye dokunulabildiği dokunma kuruluğu ve filmin içe doğru sertleştiği tam kuruma. İki sürenin de uzunluğu pigmente, katman kalınlığına ve kullanılan medyuma göre değişir. Daler Rowney Georgian'da yüzey kuruması renge bağlı olarak yaklaşık 4–7 gün sürer; tam kuruma bundan daha uzun sürer.
Yağlı boya tuvale direkt sürülür mü?
Hazır astarlı tuvale yağlı boya doğrudan sürülebilir. Ham bez, ahşap ya da emici karton önce yağlı boya astarıyla hazırlanır, çünkü astarlanmış zemin bağlayıcı yağın aşırı emilmesini sınırlar. Kağıt üzerinde çalışılacaksa yağlı boyaya göre hazırlanmış yağlı boya blokları kullanılır.
Yağlı boya neyle inceltilir?
Yağlı boya inceltici (çözücü) ya da yağlı boya medyumuyla inceltilir. İnceltici oranı arttıkça boya matlaşır; parlaklığın korunması istendiğinde medyum tercih edilir. Alt katmanlar daha yağsız, üst katmanlar daha yağlı tutulduğunda fat over lean sırası korunur. Winsor & Newton Artisan su ile karışabilen bir yağlı boya olduğu için su ile inceltilir.
Öğrenci ve sanatçı kalitesi yağlı boya arasındaki fark nedir?
Fark pigment yoğunluğunda ve pigment seçiminde ortaya çıkar. Sanatçı serileri beyazla açıldığında rengini daha uzun korur; Winsor & Newton'da Artists' serisi, Winton'a göre daha geniş bir ara ton aralığı verir. Adında «Hue» geçen renkler, belirli bir pigmentin tonuna başka pigmentlerle yaklaşır; bu ifade yalnız öğrenci serilerine özgü değildir. Pigmentin türü ve miktarı fiyat farkında önemli rol oynar.
Su ile karışan yağlı boya nedir?
Su ile karışabilen yağlı boya, bağlayıcı yağı su ile inceltilebilecek biçimde değiştirilmiş gerçek bir yağlı boyadır. Winsor & Newton Artisan modifiye keten yağı ve modifiye aspir yağıyla üretilir. Boya su ile inceltilir, fırçalar suyla temizlenir ve çalışma solventsiz sürer. Glaze ve impasto gibi yağlı boya teknikleri bu boyayla da uygulanır.
Yağlı boya ile neler boyanır?
Yağlı boya; astarlanmış tuval, ahşap panel, boyama kartonu ve yağlı boyaya göre hazırlanmış kağıt bloklar üzerinde kullanılır. Bu yüzeylerin ortak özelliği, temiz, kuru ve bağlayıcı yağı aşırı emmeyecek biçimde hazırlanmış olmalarıdır. Sennelier Oil Stick gibi yağlı boya çubukları tuval ve ahşabın yanında taş ve sert kağıt üzerinde de çalışır. Konu bakımından manzara, portre, figüratif ve soyut çalışmalar yağlı boyayla yapılır.
Yağlı boya tablolar ne kadar dayanır?
Yağlı boya bir tablonun ömrünü boyanın kalıcılık kademesi, katmanların doğru sırayla kurulması ve yüzeyi koruyan vernik belirler. Winsor & Newton Artists' renklerinin neredeyse tamamı markanın en yüksek iki kalıcılık kademesindedir (AA ve A); bu da tablonun renk canlılığını uzun yıllar korumasına yardımcı olur. Talens Rembrandt ve Van Gogh serilerindeki en yüksek ışık haslığı derecesi, müze koşullarında en az 100 yıllık dayanımı ifade eder. Fat over lean sırasıyla kurulan katmanlarda çatlama riski azalır, tamamen kuruyan çalışmanın üzerine sürülen vernik de yüzeyi toz ve kire karşı korur. Yüksek dayanıklılıktaki renkler de uzun süre doğrudan güneş ışığından uzak tutulduğunda canlılıklarını daha uzun sürdürür.
Yağlı boya yaparken nelere dikkat edilir?
Yağlı boyada sonucu en çok katman sırası, zemin hazırlığı ve çalışma ortamı belirler. Alt katmanlar daha az yağlı, üst katmanlar daha yağlı tutulduğunda kuruma sırasında çatlama riski azalır; astarlanmış zemin de bağlayıcı yağın emilmesini sınırlar. Boyama gücü yüksek pigmentlerde karışıma az miktarla başlamak istediğiniz tonu daha kontrollü elde etmenizi sağlar. Terebentin gibi çözücülerle çalışılan ortamın havalandırılması gerekir; fırçalar kullanımdan hemen sonra inceltici ya da fırça temizleyicisiyle, ardından ılık sabunlu suyla temizlenir.
Akrilik boyanın üzerine yağlı boya yapılır mı?
Tamamen kurumuş akrilik boyanın üzerine yağlı boya yapılabilir; sıranın tersi ise kalıcı sonuç vermez. Yağlı boyanın yağlı ve kaygan yüzeyi, üzerine gelen akriliğin tutunmasını zayıflatır ve akrilik katman zamanla kalkabilir. Bu yüzden akrilik çoğunlukla alt boyama ya da zemin katmanı olarak kullanılır, yağlı boya üstte kalır. Hazır tuvallerde yaygın olan akrilik esaslı astarın üzerine yağlı boya sürülebilmesi de aynı ilkeye dayanır.
Yağlı boyaya başlarken hangi renkler alınır?
Başlangıç paleti çoğunlukla beyaz, kırmızı, sarı ve mavinin birer sıcak ve soğuk tonu ile birkaç toprak tonundan kurulur. Bu çiftler karışımda temiz ara renkler verir; Burnt Sienna, Burnt Umber ve Yellow Ochre gölgeleri ve nötr tonları karşılar. Beyaz paletin en hızlı tükenen rengi olduğundan çoğu zaman büyük tüpte alınır. Hazır palet tercih edildiğinde Winsor & Newton Winton Başlangıç Seti (10x37 ml), Winsor & Newton Artisan Beginner Set (6x37 ml) ve Talens Van Gogh Basic Box aynı serinin renkleriyle gelir.
Yağlı boya kokusu zararlı mı?
Yağlı boya çalışmasındaki keskin koku çoğunlukla inceltme ve fırça temizliğinde kullanılan terebentin veya beyaz ispirto gibi çözücülerden gelir; buharlarını solumamak için ürünün güvenlik talimatlarına ve havalandırma koşullarına uyulmalıdır. Kokusuz incelticiler de çözücü içerir; az koku, buharın solunmasının güvenli olduğu anlamına gelmez ve çalışma alanı havalandırılmalıdır. Daler Rowney Georgian düşük kokulu bir yapı taşır, Winsor & Newton Artisan ise su ile inceltildiği için çalışma solventsiz sürer.