Piet Mondrian

Piet Mondrian (1872–1944), yatay ve dikey siyah çizgiler, ana renkler ve beyazla kurduğu geometrik soyut resimleriyle tanınan Hollandalı ressamdır; De Stijl hareketinin kurucularındandır. 7 Mart 1872'de Amersfoort'ta doğdu, 1 Şubat 1944'te New York'ta öldü.

Asıl adı Pieter Cornelis Mondriaan'dı. Babası bir okul müdürüydü ve çizimle de ilgileniyordu; aile 1880'de Winterswijk'e taşındı. Genç Mondriaan, ressam olan amcası Frits Mondriaan ile birlikte doğada çizim yaptı. Önce çizim öğretmenliği diplomaları aldı, 1892'de Amsterdam'daki Rijksakademie'ye girdi. İlk yıllarında Lahey Okulu'nun etkisinde manzaralar, yel değirmenleri ve Gein Nehri kıyılarını resmetti.

1908'den sonra Zeeland'daki Domburg'da çalışırken renkleri yoğunlaştı. 1911'de Amsterdam'daki Moderne Kunstkring sergisinde Kübizmle tanıştı ve aynı yılın sonunda Paris'e taşındı; adının yazılışını burada Mondrian olarak sadeleştirdi. Birinci Dünya Savaşı yıllarını Hollanda'da geçirdi, 1917'de Theo van Doesburg ile birlikte De Stijl dergisini kurdu. 1919'da Paris'e döndü ve 1920'de Neoplastisizm adını verdiği kuramını yayımladı. 1924–1925'te çapraz çizgi tartışması yüzünden Van Doesburg ile yollarını ayırdı ve De Stijl'den uzaklaştı. 1938'de Londra'ya, 1940'ta New York'a yerleşti ve orada zatürreden öldü.

Mondrian'ın resmi natüralist manzaradan saf soyutlamaya uzanan bir yol izler. Neoplastisizm (Yeni Plastisizm) adını verdiği olgun üslubunda resim yatay ve dikey çizgilere, kırmızı, sarı ve mavi ana renklere ve beyaz, gri ve siyaha indirgenir.

Kırmızı Ağaç (1908–1910), Gri Ağaç (1911) ve Çiçek Açmış Elma Ağacı (1912), ağaç motifinin adım adım çizgi ve düzleme dönüştüğü bir dizi oluşturur; üçü de Lahey'deki Kunstmuseum Den Haag'dadır. Paris'teki kübist çalışmalarından sonra 1921'den itibaren siyah çizgilerle bölünmüş ızgara kompozisyonlara geçti. Kırmızı, Mavi ve Sarı Kompozisyon (1930) Zürih'teki Kunsthaus Zürich'te bulunur. Kare tuvali 45 derece döndürerek kurduğu baklava biçimli kompozisyonları da 1918'den itibaren tekrar tekrar ele aldı.

New York'ta şehrin ızgara planından ve caz müziğinden etkilenen son işlerinde siyah çizgiyi bıraktı, çizgileri küçük renkli karelere böldü. Broadway Boogie Woogie (1942–1943) New York'taki Modern Sanat Müzesi'nde (MoMA), ölümüyle yarım kalan Victory Boogie Woogie (1942–1944) Kunstmuseum Den Haag'dadır. Kunstmuseum Den Haag, sanatçının erken manzaralarından son işlerine kadar geniş bir Mondrian koleksiyonuna sahiptir.

Mondrian'ın 1911 sonrası çalışmaları, Amsterdam'daki Moderne Kunstkring sergisinde gördüğü kübist resimlerden derinden etkilendi. Bu sadeleşme, Zencefil Kavanozlu Natürmort'un (1911 ve 1912) iki versiyonu karşılaştırıldığında açıkça görülür. Sanatçı doğayı adım adım soyutladı; geometrik şekiller ve düzenli renk bloklarıyla soyut resimler yapmaya başladı. Bu, Mondrian'ın natüralist resim anlayışını bırakıp modernizmi benimsediği bir dönüm noktasıdır. Mondrian'ın eserleri sade tasarımları ve belirgin renk paletiyle tanınır ve modern sanatın en bilinen örnekleri arasında yer alır. Mondrian çalışmalarında tuval üzerine yağlı boya kullanmış; düz ve titiz biçimde sınırlandırılmış renk yüzeyleriyle kendine özgü bir anlatım dili kurmuştur.

Mondrian bu düzeni çizgilerin yerini defalarca değiştirerek kurardı; New York yıllarında kompozisyonu tuval üzerinde renkli kağıt bantlarla deneyerek planlardı ve yarım kalan Victory Boogie Woogie'de bu bantlar resmin üzerinde kaldı. Olgun dönem paleti kırmızı, sarı ve mavi ile siyah, beyaz ve griye dayanır. Bu paleti denemek için Winsor & Newton Artists' yağlı boya serisinden ana renklerde Cadmium Red, Cadmium Yellow ve Winsor Blue (Red Shade), çizgiler için Ivory Black, beyaz alanlar için Titanium White kullanılabilir.