Egon Schiele

Egon Schiele (1890–1918), keskin çizgili figürleri, çıplak etütleri ve otoportreleriyle tanınan, Dışavurumculuğun (Ekspresyonizm) önde gelen Avusturyalı ressamıdır. 12 Haziran 1890'da Tulln an der Donau'da doğdu, 31 Ekim 1918'de Viyana'da İspanyol gribinden öldü.

Babası Adolf Schiele, Tulln'daki tren istasyonunun şefiydi. Babasını 1905'te kaybedince amcası Leopold Czihaczek vasisi oldu. 1906'da, 16 yaşında Viyana Güzel Sanatlar Akademisi'ne (Akademie der bildenden Künste Wien) kabul edildi; akademinin katı kurallarıyla anlaşamayınca 1909'da ayrıldı ve arkadaşlarıyla Neukunstgruppe'yi (Yeni Sanat Grubu) kurdu. 1907'de tanıştığı Gustav Klimt onu destekledi ve koleksiyoncularla tanıştırdı.

1911'de modeli Wally Neuzil ile önce annesinin memleketi Krumau'ya (bugün Çekya'daki Český Krumlov), ardından Viyana yakınlarındaki Neulengbach'a yerleşti. 1912'de Neulengbach'ta tutuklandı ve 24 gün hapiste kaldı; yargıç duruşmada çizimlerinden birini yaktı. 1915'te Edith Harms ile evlendi ve aynı yıl orduya alındı. 1918'de Viyana Sezesyonu'nun 49. sergisinde ana salonu kendi işleriyle doldurdu ve büyük ilgi gördü. Aynı yılın şubatında Klimt öldü. Ekim 1918'de altı aylık hamile olan Edith İspanyol gribinden hayatını kaybetti; Schiele de üç gün sonra, 28 yaşında aynı hastalıktan öldü.

Schiele, Avusturya Dışavurumculuğunun (Ekspresyonizm) en önemli ressamlarından biridir. İlk işlerinde Klimt'in ve Viyana Sezesyonu'nun süslemeci çizgisi görülür; 1910'dan sonra bu süs geri çekilir, yerini köşeli, gergin konturlara ve bükülmüş bedenlere bırakır. Figürleri çoğunlukla boş bir kağıt zemin üzerinde, mekândan koparılmış hâlde durur.

Kısa hayatında çok sayıda resim ve çizim üretti; otoportreler bu üretimin merkezindedir. Fizalisli Otoportre (Selbstbildnis mit Lampionfrüchten, 1912), aynı yıl yapılan Wally Portresi (Bildnis Wally Neuzil) ile birlikte Viyana'daki Leopold Müzesi'ndedir; müze dünyanın en kapsamlı Schiele koleksiyonlarından birine sahiptir. Ölüm ve Kız (Tod und Mädchen, 1915) ile Kucaklaşma (Umarmung, 1917) Viyana'daki Belvedere'de sergilenir. Çizgiyle rengin dengesini en iyi gösteren işlerinden Oturan Kadın, Bükük Dizli (Sitzende Frau mit hochgezogenem Knie, 1917), kağıt üzerine guaj, sulu boya ve karakalemle yapılmıştır ve Prag Ulusal Galerisi'ndedir.

Son büyük tablosu Aile (Die Familie, 1918), bir erkeği, bir kadını ve önlerindeki çocuğu bir arada gösterir; erkek figürü sanatçının otoportresi olarak kabul edilir. Tuval tamamlanmadan kaldı ve bugün Belvedere'dedir.

Egon Schiele’nin sanatı, insan bedenini çarpıcı biçimde ele alışı ve duygusal yoğunlukla örülü figüratif anlatımıyla tanınır. Dışavurumculuk (Ekspresyonizm) akımının güçlü temsilcilerinden olan Schiele, anatominin sınırlarını zorlayan çizimleri, keskin hatları ve çarpık oranlarıyla içsel çatışma, yalnızlık ve arzuyu yansıtmıştır. Boşlukla çevrili figürler, dramatik pozlar ve sert renk geçişleri onun eserlerinde sıkça görülür. Gustav Klimt’ten etkiler taşıyan Schiele’nin tarzı, zamanla daha sadeleşmiş ancak psikolojik derinliğini korumuştur. Sanatçının stili, dönemin ahlaki normlarını sorgulayan cesur bir anlatım diliyle, modern sanatın ifade özgürlüğüne katkıda bulunmuştur.

Schiele'nin üretiminin büyük bölümü kağıt üzerindedir. Figürün konturunu kurşun kalem ya da karakalemle, neredeyse hiç silmeden çizdi; ardından bedenin bazı bölgelerini sulu boya ve guajla renklendirip kağıdın geri kalanını boş bıraktı. Ten tonlarında kırmızı ile yeşili yan yana kullanması bu çizimlerin tanınan özelliğidir. Aile gibi büyük tablolarını ise tuval üzerine yağlı boyayla yaptı. Bu çizgi ve renk dengesini denemek için yumuşak uçlu Faber-Castell 9000 2B dereceli kurşun kalem ya da Derwent Graphic Pencil 12'li Teneke Kutu Soft, renk için Winsor & Newton Cotman Sketchers Pocket Box sulu boya seti ve Winsor & Newton Designers' Gouache Primary Set guaj seti kullanılabilir.