Tablo Nasıl İmzalanır ve Arkasına Ne Yazılır? Eser Künyesindeki 7 Bilgi

Bir eser tamamlandığında iş bitmiş sayılmaz. Tablonun arkası, o eserin kimliğini taşıyan tek yerdir: eser sizden çıkıp bir eve, bir galeriye ya da bir koleksiyona gittiğinde onu tanımlayan bilgi orada yazılı olandır. Ölçüsü, tekniği, yılı ve kime ait olduğu arkasında yazmayan bir eser, birkaç yıl sonra kendi sanatçısı için bile belirsiz hale gelir.

Arkaya yazmanın da bir doğrusu var. Yanlış kalem seçimi bezden geçip ön yüzde iz bırakır; yanlış sırayla atılan imza ilk vernik temizliğinde kalkar. Aşağıda künyeye ne yazıldığını, nereye ve neyle yazıldığını sırayla anlattık.

Eserin arkası neden künye taşır?

Künye, eseri belgeye bağlayan şeydir. Eser satıldığında, sergiye girdiğinde, sigortalandığında ya da yıllar sonra bir başkasının eline geçtiğinde şu bilgilere ihtiyaç duyulur: bu işi kim yaptı, ne zaman yaptı, hangi teknikle yaptı, ölçüsü nedir. Bu bilgiler eserin ön yüzünden okunamaz. Tekniği gözle tahmin etmek mümkündür ama akrilikle guajı, yağlı boyayla akriliği ayırmak her zaman kolay değildir; yılı ise hiç okunmaz.

Arkası boş bir eser satılamaz değildir — ama arkası yazılı bir eser, kendisini savunabilen bir eserdir.

Künyeye ne yazılır?

Yaygın sıra şöyledir:

• Sanatçı adı — tam ad, imza değil. İmza ön yüzde, ad arkada okunaklı biçimde yazılır.
• Eserin adı — adı yoksa "İsimsiz" yazılır ve numara verilir.
• Yıl — çalışmanın bitirildiği yıl.
• Teknik ve yüzey — "tuval üzerine akrilik", "kağıt üzerine sulu boya", "ahşap panel üzerine yağlı boya" biçiminde. Teknik ve yüzey birlikte yazılır; ikisinden biri eksikse künye yarımdır.
• Ölçü — santimetre olarak ve genişlik × yükseklik sırasıyla. Türkiye'de yaygın kullanım bu sıradadır; tuval ölçüleri de (35x50 cm gibi) aynı mantıkla yazılır. Sırayı harfle belirtmek ölçüyü tartışmasız hale getirir: 35 (g) × 50 (y) cm. Bu ayrıntıyı atlamayın, çünkü uluslararası galeri ve müze kayıtlarında sıra terstir, yükseklik önce yazılır. Eseriniz yurt dışına gidecekse harflendirilmiş ölçü iki tarafta da aynı okunur.
• Yapım yeri — şehir yeterlidir.
• Üst yön işareti — arkanın üst kenarına "ÜST" yazmak ya da yukarı bakan bir ok çizmek. Soyut ve non-figüratif işlerde bu işaret olmadığı için ters asılan eser sayısı hiç az değildir.

Baskı, çoğaltma ya da seri iş yapıyorsanız nüsha bilgisi de buraya girer: "3/25" gibi. Bu bilgi sertifikadaki bilgiyle birebir aynı olmak zorundadır.

Nereye yazılır: bez mi, şasi mi?

Künye yazarken en çok atlanan ve en çok zarar veren karar bu.

Tuval bezinin arkasına yazmak sanatçılar arasında en yaygın yöntemdir ve doğru malzemeyle yapıldığında sorun çıkarmaz. İki riski vardır. Birincisi, solvent taşıyan bir kalem bez lifinden geçer ve ön yüzde leke olarak görünür — bu hasar geri alınamaz. İkincisi baskıdır: bezin arkasına bastırarak yazmak, ön yüzdeki kuru boya katmanında çatlak açar. Tuval bezi gergin bir zardır, arkadan gelen her baskıyı ön yüze iletir.

Şasi çıtasına yazmak baskı açısından daha güvenlidir. Ahşap sert bir zemindir, baskı ön yüze geçmez, mürekkep ya da boya lifin içinden ilerlemez.

Ayrı etiket kullanmak müzelerin ve kurumsal koleksiyonların çalışma biçimidir: bilgi asitsiz bir kağıda yazılır, etiket arkaya sabitlenir. Etiketin avantajı düzgün ve okunaklı olması, dezavantajı eserden ayrılabilmesidir.

Üç yolun hiçbiri tek başına kalıcı değildir ve bunu bilerek çalışmak gerekir. Yeniden germe, restorasyon ya da konservasyon sırasında bez de şasi de değişebilir; etiket düşebilir. Bu yüzden künyenin yalnız eserin üzerinde durmasına güvenmek yerine, eserin fotoğrafı ve bilgilerinin ayrı bir kaydı da tutulur. Bu kayıt bir defter, bir dosya ya da bir tablo olabilir; önemli olan eserden bağımsız var olmasıdır.

Bez üzerine yazacaksanız eseri yüzü aşağı bakacak şekilde yumuşak ve düz bir zemine yatırın, boyalı yüzeyin altında boşluk bırakmayın. Havada duran bir tuvale arkadan yazmak, tam olarak yapılmaması gereken şeydir.

Hangi malzemeyle yazılır?

Yazacağınız yüzeye ve istediğiniz görünüme göre üç ayrı yol izlenebilir.

İnce fırça ve akrilik boya

Bez üzerine yazmanın en güvenli yolu budur. Akrilik boya su bazlıdır, solvent taşımaz; kıvamlı olduğu için lifin içinde yayılmaz ve kuruduğunda esnek bir film oluşturur. Yazıyı ince uçlu bir yazı fırçasıyla atmak gerekir: Fanart Studio Seri 708 yazı fırçası No:0 bu iş için yeterlidir. Uzun kıllı çizgi fırçaları — Dynasty Water Lily 7700L çizgi fırçası No:2 gibi — kıl boyunca boya taşıdığı için çizgiyi kesintisiz götürür, el titremesini de yumuşatır.

Daha yumuşak ve daha uçlu bir kıl arıyorsanız samur seçenek de var: Pebeo 110 Serisi samur yuvarlak fırça N:1. Bu işin tamamı için sentetik yuvarlak fırçalar arasından ince bir numara bu iş için yeterli olur.

Su bazlı boya kalemi

Koyu renkli ya da siyah zemine açık renkle yazmak gerekiyorsa fırçadan daha pratiktir. Uni Posca PC-1M (0,7 mm) beyaz gibi ince uçlu su bazlı bir boya kalemi, pigmenti örtücü biçimde bırakır ve solvent taşımadığı için bezden geçmez. Gözenekli yüzeyde iyi tutar; pürüzsüz yüzeyde kuruduktan sonra kazınabildiği için etiket ya da vernikli zemin üzerinde tercih edilmez. Diğer uç kalınlıklarını ve renkleri akrilik marker ve boya kalemi arasında bulabilirsiniz.

Pigment mürekkepli teknik kalem

Kağıt etiket üzerine ya da düzgün astarlanmış pürüzsüz bir yüzeye yazmak için en okunaklı yol. Sakura Pigma Micron 01 (0,25 mm) mürekkebi Sakura'nın resmî tanımıyla pigment esaslı, su geçirmez, solmaya ve kimyasala dayanıklıdır; üretici arşiv niteliğini kaplamasız kağıt üzerinde belirtir. Bu ayrım önemli: aynı iddia tuval bezi için verilmiş değildir. Bez dokusu ince ucu kestiği ve çizgiyi kopardığı için bezde yine fırça kullanılır.

Bu grupta bir başka seçenek Faber-Castell Pitt Artist Pen. Faber-Castell bu kalemlerin mürekkebini su bazlı, yoğun pigmentli çini mürekkebi olarak tanımlıyor: asitsiz, pH nötr, ışığa dayanıklı ve kuruduktan sonra su geçirmez. Su bazlı olması bu iş için önemli — solvent taşımadığı için bezden geçme riski yoktur. Dört farklı uç kalınlığı bir arada bulunduğundan künye için hangi kalınlığın okunaklı durduğunu deneyerek seçebilirsiniz; daha erişilebilir bir tek kalem arıyorsanız Pitt kaligrafi kalemi siyah da aynı mürekkebi kullanır.

Paint markör — şasi ve sert yüzeyler için

Ahşap çıtaya, metale ya da astarlanmış sert bir yüzeye yazarken paint markör pratik bir yol. Artline 444XF (0,8 mm) ince künye yazısı için, Artline 400XF beyaz (2,3 mm) ise koyu yüzeye açık renkle yazmak için uygundur. Üretici bu markörlerin mürekkebini yağ esaslı pigment olarak tanımlıyor; ksilen içermiyor, opak ve su geçirmez, ve önerilen yüzeyler arasında tuval de sayılıyor.

Yine de bir kaydı var: paint markör solvent taşıyan bir sistemdir. Doku ve emiciliği bilinmeyen bir bez üzerinde ilk kez kullanılacaksa, eserin arkasına geçmeden önce aynı bezden bir parçada denemek en güvenlisidir.

Neyle yazılmaz?

• Tükenmez kalem — mürekkebi yağ esaslıdır, zamanla dağılır ve bezde yürür.
• Solvent bazlı ince mürekkepli permanent markör — en yaygın hata. İnce mürekkep bez lifi boyunca yürür ve ön yüzde leke olarak çıkabilir. Buradaki risk mürekkebin akışkanlığından gelir; opak pigment boya bırakan paint markörler bu gruba girmez.
• Kurşun kalem — çıtada okunur, bez dokusunda zamanla silinir. Yalnız kılavuz çizgi için kullanılır.
• Boyar madde (dye) mürekkepli keçeli ve fineliner kalemler — pigment değil boya taşıdıkları için ışıkta solar. Uç kalınlığı uygun olsa bile künye için uygun değildir.

Ön yüzdeki imza ve vernik sırası

Yaygın uygulama künyeyi arkaya, imzayı ön yüze koymaktır; kimi sanatçı imzasını yalnız arkaya atar, kimi ikisine de. Hangisini seçerseniz seçin, belirleyici olan imzanın hangi katmana atıldığıdır.

İmza vernikten önce atılır. Sanat vernikleri arasında üreticinin sökülebilir olarak tanımladığı ürünler vardır; bunlar yıllar sonra sararırsa çözülüp yenilenebilir. Her son kat aynı biçimde sökülemez, bu yüzden kullanılan ürünün ve boya tekniğinin künyesine bakmak gerekir. Sökülebilir bir vernik kullanıyorsanız verniğin üstüne atılan imza, o temizlik sırasında vernikle birlikte kalkar. Bu yüzden alışılmış sıra şudur: boya katmanı kurur, imza atılır, imza kurur, vernik en son gelir. Vernik uygulamasının kendi kuralları için akrilik tabloya vernik nasıl uygulanır yazımıza bakabilirsiniz.

İmza eserin kendi malzemesiyle atılır. Akrilik bir çalışma akrilikle, yağlı boya bir çalışma yağlı boyayla imzalanır. Kurumuş yağlı boya yüzeyinin üzerine akrilik imza atmak yapışma sorunu yaratır: akrilik, yağlı katmana tutunmaz ve zamanla pul pul kalkar. Ters yön sorun değildir, aynı yön değildir.

Sadece isim ve imza yeterli mi?

Kendi arşiviniz için yeterlidir. Eser el değiştirecekse yeterli değildir.

Baş harflerinizi ya da imzanızı arkaya atmak eseri size bağlar, ama alıcı ölçüyü, tekniği ve yılı eserin kendisinden okuyamaz. Çerçeveletirken, sigortalarken, sergiye verirken bu üç bilgi ayrıca sorulur. Arkada yazılı değilse her seferinde sizin hatırlamanız gerekir — ve on yıl önceki bir işin tam ölçüsünü kimse hatırlamaz.

Pratik bir orta yol var: adınızı ve yılı doğrudan çıtaya yazın, geri kalan bilgiyi etiketle ekleyin. Böylece eser en temel künyesini kalıcı olarak taşır, ayrıntı ise düzgün ve okunaklı durur.

Eser sertifikası nedir, ne yazar?

Sertifika imzanın büyütülmüş hali değildir; ayrı bir belgedir ve eseri tarif eder. Tek bir zorunlu şablonu yoktur — biçimi sanatçıya, galeriye ve eserin türüne göre değişir. Yaygın olarak şu bilgiler yer alır:

• Sanatçının adı ve iletişim bilgisi
• Eserin adı ve yılı
• Teknik ve yüzey
• Ölçü — arkadaki künyeyle aynı sırada, aynı sayılarla
• Baskı ya da çoğaltmaysa nüsha numarası, toplam nüsha sayısı, baskı tekniği ve kağıt bilgisi
• Eserin fotoğrafı
• Belge numarası — eser kaydınızla eşleşen bir numara işi kolaylaştırır
• Sanatçının imzası ve belgenin tarihi; çoğu sanatçı bu imzayı ıslak atmayı tercih eder

Sertifikanın değeri, taşıdığı bilgilerin eserin arkasındaki künyeyle ve kendi kayıtlarınızla tutarlı olmasından gelir. Sertifikada 100 × 70 cm yazıp arkada 70 × 100 cm yazıyorsa belge eseri doğrulamak yerine şüpheye açar. Bu yüzden sertifika, künye yazıldıktan sonra ve künyeye bakılarak hazırlanır — tersi değil.

El yazısı düzgün değilse

Künyenin okunaklı olması gerekir, güzel olması gerekmez. El yazısından memnun değilseniz yazıyı düzeltmeye çalışmak yerine blok büyük harfe geçmek en hızlı çözümdür: harfler birbirine bağlanmadığı için titreme daha az görünür ve okunurluk artmaz değil, artar.

İki pratik ayrıntı işi kolaylaştırır. Birincisi, satırı hafif bir kurşun kalem çizgisiyle kılavuzlamak; akrilik kuruduktan sonra kılavuz çizgi silinir. İkincisi, yazıyı önce ayrı bir kağıtta aynı fırçayla denemek — fırçanın kaç harf sonra boya bitirdiğini görmek, eserin üzerinde öğrenmekten iyidir.

Sık sorulan sorular

Tablonun arkasına ne yazılır?

Sanatçı adı, eserin adı, yıl, teknik ve yüzey ("tuval üzerine akrilik"), ölçü (genişlik × yükseklik, santimetre), yapım yeri ve üst yön işareti yazılır. Baskı ya da seri işlerde nüsha bilgisi de eklenir.

Sadece imza atmak yeterli mi?

Kendi arşiviniz için yeterlidir, eser el değiştirecekse yeterli değildir. Alıcı ölçüyü, tekniği ve yılı eserin kendisinden okuyamaz; bu üç bilgi çerçeveleme, sigorta ve sergi süreçlerinde ayrıca sorulur.

Arkaya yazmak için hangi kalem kullanılır?

Tuval bezi üzerine ince uçlu bir yazı fırçası ve akrilik boya kullanılır. Koyu zemine açık renk gerekiyorsa su bazlı ince uçlu boya kalemi uygundur. Kağıt etikette ve pürüzsüz yüzeyde pigment mürekkepli teknik kalem ya da su bazlı çini mürekkepli Pitt Artist Pen kullanılır. Ahşap çıtaya ve sert yüzeylere paint markör yazılabilir. Solvent taşıyan ince mürekkepli permanent markör ise bez üzerinde tercih edilmez, çünkü mürekkep lif boyunca yürüyüp ön yüzde leke bırakabilir.

Eser ölçüsü nasıl yazılır, önce en mi boy mu?

Türkiye'de yaygın kullanım genişlik × yükseklik sırasıdır ve santimetre kullanılır; tuval ölçüleri de bu mantıkla yazılır. Sırayı harfle belirtmek en güvenlisidir: 35 (g) × 50 (y) cm. Uluslararası galeri ve müze kayıtlarında sıra ters olduğu için harflendirilmiş ölçü her yerde aynı okunur. Aynı sıra arkadaki künyede ve sertifikada korunur.

İmza vernikten önce mi sonra mı atılır?

Alışılmış sıra imzanın vernikten önce atılmasıdır. Sanat vernikleri arasında üreticinin sökülebilir olarak tanımladığı ürünler vardır; böyle bir vernik yıllar sonra çözülüp yenilendiğinde üzerine atılmış imza da kalkar. Her son kat aynı biçimde sökülemediği için kullanılan ürünün künyesine bakmak gerekir. Sıra şöyledir: boya kurur, imza atılır, imza kurur, vernik en son uygulanır.

Eser için sertifika nasıl hazırlanır?

Tek bir zorunlu şablon yoktur; biçim sanatçıya, galeriye ve eserin türüne göre değişir. Yaygın olarak sanatçı adı ve iletişim bilgisi, eser adı, yıl, teknik ve yüzey, ölçü, baskıysa nüsha ve kağıt bilgisi, eserin fotoğrafı, belge numarası, imza ve tarih yer alır. Belirleyici olan bu bilgilerin eserin arkasındaki künyeyle ve kendi eser kaydınızla tutarlı olmasıdır; çelişen bir belge eseri doğrulamaz.