Palette Kalan Yağlı Boya Nasıl Saklanır?
Bir resim seansının sonunda palette boya kalması olağandır. Özellikle hazırladığınız bir ara tonu yeniden elde etmek zorsa, kalan boyayı temizlemek yerine sonraki çalışmaya saklamak isteyebilirsiniz. Yağlı boya için streç film kullanmak bu amaçla uygulanabilecek basit yöntemlerden biridir. Önemli olan, boyanın havayla temasını azaltırken renkleri ve karışımları birbirine bulaştırmamaktır.
Yöntemin çalışma sebebi boyanın kuruma biçiminde: yağlı boya havadaki oksijenle tepkimeye girerek, yani oksidasyonla kurur. Havayı kesmek bu tepkimeyi yavaşlatır. Aynı mantığın akrilikte neden işlemediğini aşağıda ayrı bir bölümde anlattık, çünkü akrilik bambaşka bir yolla kurur.
Palette kalan yağlı boya streç filmle nasıl saklanır?
Önce yeniden kullanmak istediğiniz boyaları ayırın. Renkler palette birbirinden yeterince uzaktaysa streç filmi paletin üzerine gerip kenarlarını kapatabilirsiniz. Çalışma aralarında paleti plastik filmle kapatmak, boyanın palette kurumasını geciktirmeye yönelik yaygın bir atölye alışkanlığıdır.
Paletinizde az miktarda birçok renk kaldıysa her rengi temiz bir palet bıçağıyla ayrı bir streç film parçasına almak daha düzenli olabilir. Filmi boyanın çevresinde kapatıp paketin içinde olabildiğince az hava bırakın; ardından rengi veya hazırladığınız karışımı üzerine yazın. Bir sonraki çalışmada paketi açarak boyayı palete aktarabilirsiniz. Pakete küçük bir delik açıp boyayı sıkarak çıkarma yöntemi de küçük miktarlar için pratik olabilir. Ancak filmin sağlamlığına ve boyanın kıvamına bağlı olduğundan, bunu belirli bir saklama süresi garantisi gibi düşünmemek gerekir.
Boyaları temiz ve serin bir yerde, ısı kaynaklarından ve doğrudan güneşten uzakta tutun. Yeniden kullanmadan önce yüzeyde kabuklanma veya belirgin bir kıvam değişikliği olup olmadığını kontrol edin. Boyaya daha önce bir medyum eklediyseniz karışımın davranışı kullandığınız medyuma göre değişebilir; her paketin aynı süre boyunca aynı durumda kalacağını varsaymayın.
Streçe sarmadan önce kurumayı yavaşlatabilir misiniz?
Evet, ama doğru yağla. Yağlı boyada kullanılan yağlar kuruma hızına göre ikiye ayrılır: Winsor & Newton'ın sınıflamasında keten yağı kuruyan yağdır, haşhaş ve aspir yağı ise yarı kuruyan yağlardır ve ketene göre daha yavaş kurur. Aspir yağı için üreticinin kendi ifadesi şöyle: boyayı daha yağlı hale getirir, kuruma süresini uzatır ve boya filmini kararlı kılar.
Kalan boyaya az miktarda yarı kuruyan yağ karıştırmak, streç filmle birleştiğinde saklama süresini bir miktar uzatır. Bu amaçla kullanılabilecek saf yağlar:
- Lefranc Bourgeois Haşhaş Yağı 75 ml — kurutucu içermeyen saf haşhaş yağı.
- Schmincke Safflower Oil Refined 60 ml — arıtılmış aspir yağı.
- Talens Poppy Oil Purified 75 ml — saf haşhaş yağı.
Adı benzeyen bir ürüne dikkat: "Drying Poppy Oil" da haşhaş yağıdır ama içine kurutucu katılmıştır ve kurumayı hızlandırmak için üretilir. Kalan boyayı saklamak isterken bu ürünü seçmek tam tersi sonucu verir. Yağlı boyada kullanılan yağların tamamını yağlı boya medyumları arasında bulabilirsiniz.
Bir ayrım daha: suda çözünebilen (water mixable) yağlı boyalar için üretilmiş yağlar, o boyalarla birlikte kullanılmak üzere hazırlanır. Geleneksel yağlı boyanızda yağ oranını ayarlamak istiyorsanız yukarıdaki geleneksel yağları kullanın.
Bu yöntemin bir bedeli var ve söylemeden geçmemek gerekir. Yağ eklemek boyanın yağ oranını yükseltir; üretici, aspir yağının yavaş kuruduğunu ve daha hızlı kuruyan katmanların altında kullanılmaması gerektiğini belirtir. Yani yağ karıştırıp sakladığınız boya artık bir üst katman boyasıdır; alt boyamada kullanmak katman sırasını bozar ve ilerleyen yıllarda çatlamaya açık hale getirir. Miktarı da az tutmak gerekir: yağ oranı arttıkça film yumuşar ve kırışmaya yatkınlaşır.
Küçük kaplar kullanılabilir mi?
Temiz, iyi kapanan küçük kaplar da özellikle tekrar kullanmak istediğiniz karışık tonları ayrı tutmak için düşünülebilir. Palette kalan renklerden elde ettiğiniz yeni bir tonu hava geçirmeyen küçük bir kavanozda saklamak, streç filme göre daha derli toplu bir çözümdür. Evde bulunan kapaklı küçük kaplar — boş lens kutusu gibi — bu fikrin en kolay örneğidir; fakat kapağın sızdırmazlığını ve kabın temizliğini kontrol etmeden her kutunun aynı sonucu vereceğini söyleyemeyiz. Hangi kabı seçerseniz seçin, içine koyduğunuz rengi veya karışımı etiketlemek sonraki kullanımda işinizi kolaylaştırır.
Hava geçirmez palet ne işe yarar?
Streç film ve kavanoz, elinizde olanla çözüm üretme yollarıdır. Aynı işi tasarımından beri yapan paletler de var: kapağı sızdırmaz kapanan modeller. Boya paletin gözünde kalır, kapak kapanır, bir sonraki seansta paket açmakla uğraşmazsınız.
Burada atlanmaması gereken bir ayrım var: sızdırmaz paletlerin bir bölümü sulu boya için üretilir, bir bölümü yağlı ve akrilik boya için. İkisi aynı görünür, aynı kapanır, ama yağlı boyayla çalışırken çözücüye ve yağa dayanacak olanı seçmek gerekir. Ürün adındaki seri bunu söyler; emin olunamadığında ürünün kullanım bilgisi kontrol edilir.
Yağlı boya için uygun olanlar:
- Mijello Palet Atelier Airtight 3025 — yağlı ve akrilik boya için üretilmiş, kapağı sızdırmaz kapanan palet.
- Mijello Palet Multi B 3011 — aynı boya türleri için daha erişilebilir bir basamak.
- Mijello Palet Angle Double Decker 1752 — iki katlı, karışım alanı geniş.
Kapaklı ve kapaksız modellerin tamamını gode ve paletler arasında bulabilirsiniz; ahşap, plastik ve cam yüzeyli paletler birbirinden farklı davranır.
Yağlı boya dondurucuda saklanır mı?
Soğuk, yağlı boyanın kurumasına yol açan oksidasyonu yavaşlatır. Sonraki çalışma için ayırdığınız boyayı iyi kapanan bir kapta veya kapatılmış palet üzerinde dondurucuda tutmak, bazı sanatçıların kullandığı kısa süreli bir yöntemdir. Paletiniz dondurucuya sığmıyorsa boyaları önce küçük, temiz kaplara aktarabilirsiniz. Kullanacağınız zaman kapları çıkarıp boyanın oda sıcaklığında yeniden çalışılabilir kıvama gelmesini bekleyin; renkleri palete almadan önce kıvamlarını kontrol edin.
Bu yöntemi her boya ve karışım için kesin sonuç veren bir saklama kuralı olarak görmeyin. Boyaya eklenmiş medyumlar ve tekrarlanan sıcaklık değişimleri kıvamı etkileyebilir. Soğuk boya oda sıcaklığına çıkarıldığında yüzeyinde nem toplanabilir; bu yüzden kabı hemen açmayıp sıcaklık eşitlenene kadar beklemek daha güvenlidir. Üstelik dondurucu önerisi, palette artan boyanın kısa süreli korunması içindir; açılmamış veya kullanımda olan boya tüplerini uzun süre dondurmak için değildir. Gıda saklanan bir dondurucuya boya koymayın; bu yöntemi deneyecekseniz sanat malzemelerine ayrılmış bir alan kullanın.
Aynı yöntem akrilikte işe yarar mı?
Hayır, aynı biçimde işe yaramaz. Sebebi iki boyanın kuruma mekanizmasının farklı olması.
Yağlı boya oksidasyonla kurur: havayı keserseniz tepkime yavaşlar, boya günlerce çalışılabilir kalır. Akrilik boya ise su bazlı bir emülsiyondur ve suyun buharlaşmasıyla kurur; su çekildikçe polimer tanecikleri birbirine kenetlenip sürekli bir film oluşturur. Bu kenetlenme geri dönüşsüzdür — kurumuş akrilik yeniden ıslatılarak boyaya dönüştürülemez.
Bu yüzden streç film akrilikte boyayı saklamaz, yalnız buharlaşmayı geciktirir. Aynı şey su püskürtmek için de geçerli: nem korunduğu sürece boya çalışılabilir kalır, ama bir kez film oluşmuşsa su o filmi geri getirmez. Paletin üzerine su püskürtüp kapatmak kısa aralar için işler, saklama yöntemi değildir.
Akrilikte gerçekten işe yarayan iki yol var. Birincisi nemi fiziksel olarak tutmak: sızdırmaz kapaklı bir palet, boyayı kapalı ve nemli bir hacimde tutar. Akrilikte ayrıca boya tutmayan (peel-off) paletler işe yarar: kuruyan akrilik film yüzeyden bütün olarak kalktığı için palet kazınmadan temizlenir. Bu, akriliğin yağlı boyada olmayan bir avantajıdır.
İkincisi boyanın kendi kuruma süresini uzatmak: bu iş için üretilmiş kuruma yavaşlatıcılar vardır, örneğin Liquitex Professional Acrylic Slow-Dri Medyumu. Boyaya karıştırıldığında açık kalma süresini uzatır; diğer seçenekleri akrilik medyumlar arasında bulabilirsiniz.
Akriliğin hızlı kurumasını çalışma sırasında yönetmenin başka yolları da var; onları akrilik boyanın çok hızlı kurumasını önlemenin yolları yazısında topladık.
Artan renkleri yeni bir karışımda değerlendirebilir misiniz?
Her tonu ayrı saklamak gerekmeyebilir. Birbirine karışmış ve tek tek kullanamayacağınız boyaları palet bıçağıyla toplayıp nötr bir gri veya kahverengi karışım hazırlayabilirsiniz. Bu karışım sonraki resimde alt boyama ya da ton denemesi için işinize yarayacaksa hava geçirmeyen küçük bir kapta saklayın. Önce küçük bir miktarı deneyerek rengin gerçekten kullanmak istediğiniz bir tona dönüşüp dönüşmediğine bakın.
Bu karışımı alt boyamada kullanacaksanız içine yağ eklememiş olmanız gerekir — yağ oranı yüksek bir boya alt katmana uygun değildir.
Daha az boyayı ziyan etmek için nereden başlamalı?
En kolay adım, palete yalnızca o seans için gereken miktarda boya çıkarmaktır. Buna rağmen boya artarsa kısa bir aranın ardından kullanacağınız renkleri paletin üzerinde streç filmle kapatabilirsiniz. Belirli bir tonu ayrı saklamak istiyorsanız boyayı küçük bir pakete veya iyi kapanan temiz bir kaba aktarın ve etiketleyin. Daha sonra kullanacağınız boyayı uygun koşullarda dondurmayı da düşünebilirsiniz. Seçiminizi ne kadar boya kaldığına ve ne zaman yeniden çalışacağınıza göre yapın; yeniden kullanmadan önce de boyanın durumunu kontrol edin.
Bu işi sık yapıyorsanız, her seansta streç film kesmek yerine sızdırmaz kapaklı bir palete geçmek uzun vadede hem daha temiz hem daha az boya kaybeden bir çözüm olur.
Sık sorulan sorular
Palette kalan yağlı boya streç filmle ne kadar süre saklanır?
Kesin bir süre verilemez. Süre boyanın kıvamına, eklenmiş medyuma, paketin içinde kalan hava miktarına ve saklama sıcaklığına göre değişir. Yeniden kullanmadan önce yüzeyde kabuklanma ve belirgin kıvam değişikliği olup olmadığını kontrol etmek gerekir.
Aynı yöntem akrilik boyada işe yarar mı?
Aynı biçimde işe yaramaz. Yağlı boya oksidasyonla kurur, havayı kesmek tepkimeyi yavaşlatır. Akrilik ise suyun buharlaşmasıyla kurur ve film bir kez oluştuğunda geri dönüşü yoktur. Streç film akrilikte yalnız buharlaşmayı geciktirir; saklama yöntemi değildir.
Akrilik boyanın kurumasını geciktirmek için su püskürtmek yeterli mi?
Kısa aralar için yeterlidir, saklama için değildir. Nem korunduğu sürece boya çalışılabilir kalır, ama film oluşmaya başladıysa su o filmi geri getirmez. Daha uzun süre için sızdırmaz kapaklı palet ya da kuruma yavaşlatıcı bir ürün gerekir.
Kalan yağlı boyaya kurumayı yavaşlatmak için hangi yağ eklenir?
Yarı kuruyan yağlar, yani haşhaş ve aspir yağı, keten yağına göre daha yavaş kurur. Adında "drying" geçen haşhaş yağının içinde kurutucu bulunur ve kurumayı hızlandırır, bu yüzden bu amaçla kullanılmaz. Yağ az miktarda eklenir; yağ oranı yükselen boya daha hızlı kuruyan katmanların altına konmaz.
Yağlı boya dondurucuda saklanır mı?
Soğuk oksidasyonu yavaşlattığı için palette artan boyanın kısa süreli korunmasında bazı sanatçılar bu yolu kullanır. Kapalı bir kapta tutulur, oda sıcaklığına geldikten sonra kıvamı kontrol edilir; yüzeyde nem toplanmaması için kap hemen açılmaz. Gıda saklanan bir dondurucu kullanılmaz.
Lens kutusu gibi ev eşyaları boya saklamak için uygun mu?
Kapağı gerçekten sızdırmaz kapanıyorsa ve kap temizse kullanılabilir. Ancak her lens kutusunun aynı sonucu vereceği söylenemez; kapağın sızdırmazlığı ve kabın temizliği kontrol edilmeden sonuç garanti edilemez. Bu iş için üretilmiş sızdırmaz kapaklı paletler daha güvenilirdir.
