Akrilik gesso ve astar kategorisi, tuval, ahşap, MDF, kağıt ve diğer yüzeyleri akrilik (ve çoğu zaman yağlı boya) için hazırlayan ilk katman ürünlerini bir araya getiriyor. Liquitex Professional Acrylic Gesso (beyaz, siyah, şeffaf, gri), Winsor & Newton Galeria Acrylic Gesso, Schmincke Aero Ground Primer, Talens Amsterdam Gesso ve özel formül zemin astarları (super heavy, fiber primer) yüzey hazırlama ihtiyacınıza karşılık veriyor.
Gesso, akrilik bağlayıcı içine kalsiyum karbonat, mermer tozu ya da titanyum dioksit pigmenti karıştırılarak üretilen mat finişli bir astardır. Yüzeyi pürüzlendirip absorbe edici hâle getirir; boyanın tuvale daha güçlü tutunmasını sağlar, pigment israfını azaltır. Standart beyaz formül en yaygın seçenektir; gri gesso renkli çalışmada orta ton zemin sağlar; siyah gesso dramatik dark-to-light kompozisyonlar için tercih edilir; şeffaf (clear) gesso ahşap yüzeyin doğal dokusunu korumak istendiğinde uygulanır.
Gesso Tipi Karşılaştırma
| Gesso Tipi |
Renk |
Hangi Yüzey |
Hangi Çalışma için |
| Beyaz (Standart) |
Mat beyaz, opak |
Tuval, ahşap, MDF, kağıt |
Tüm akrilik ve yağlı boya çalışmalar; varsayılan tercih |
| Gri |
Orta gri, opak |
Tuval, ahşap |
Portre, deri ton karışımı, orta değer zemin |
| Siyah |
Mat siyah, opak |
Tuval, ahşap, MDF |
Karanlık zemin, ışık vurguları, dramatik kontrast |
| Şeffaf (Clear) |
Yarı şeffaf, mat |
Ahşap panel, kağıt, kontrplak |
Doğal yüzey dokusu görünür kalsın; sketchbook gesso |
| Super Heavy |
Beyaz, koyu kıvam |
Ahşap, sert yüzey |
Pürüzlü doku zemin; kabartmalı çalışma |
Uygulama
Gesso geniş yumuşak fırça (mop ya da hake) ya da silindir ile sürülür. Standart kullanımda 2 katman önerilir; birinci katman tuval ipliklerine sürülür ve kuruyunca (60-90 dakika) zımparalanır (220-400 grit), ikinci katman dik açıyla uygulanır. İhtiyaca göre 3. katman eklenebilir. Gesso seyrek sürülürse yüzey absorbe edicidir; kalın sürülürse daha az emici, daha pürüzsüz olur. Su ile yüzde 10-20 oranında inceltilebilir.
Hangi Yüzey Hangi Gesso?
Hazır gesso uygulanmış (pre-primed) tuvallerde tek katman ek gesso önerilir; bu fabrika primer'in üzerine sanatçının kendi yüzey karakterini kazandırır. Ham tuvalde 2-3 katman zorunludur. Ahşap ve MDF panel için super heavy gesso ya da iki katman beyaz gesso yeterlidir; ahşabın yaşlı tanen sızıntısı varsa şellak veya zemin yalıtıcı (isolation coat) ön katmanı düşünülmelidir. Kağıt için ince katman beyaz gesso, sketchbook çalışma için şeffaf gesso tercih edilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Gesso uygulamadan akrilik boyamak mümkün mü?
Pre-primed tuvalde tek başına akrilik uygulanabilir, ancak yine 1 katman gesso eklemek tutunumu güçlendirir. Ham tuval, ahşap, MDF ve kağıt için gesso zorunludur; aksi hâlde boya zayıf tutunur, pigment yüzeyde dağılır ve uzun vadede çatlama görülür.
Kaç kat gesso uygulanmalı?
Standart 2 katman önerilir. İlk katman yüzey ipliklerini örter, ikinci katman pürüzsüz son yüzey sağlar. Aşırı emici yüzeyde (ham ahşap, kötü hazırlanmış MDF) 3 katmana çıkılabilir. Her katman tam kuruduktan sonra 220-400 grit zımpara ile düzleştirilirse profesyonel finiş elde edilir.
Beyaz gesso yerine renkli gesso ne işe yarar?
Renkli zemin (gri, siyah, kahverengi) çalışmaya ton değeri kazandırır. Beyaz zeminde her renk açık görünür; renkli zeminde ışık ve gölge ilişkisi en başta belirgin olur. Klasik akademik resimde gri gesso (imprimatura) yüzlerce yıldır kullanılan bir tekniktir.
Şeffaf (clear) gesso ne için kullanılır?
Şeffaf gesso, ahşap panel ya da kağıdın doğal dokusu görünür kalsın istendiğinde uygulanır. Eskiz çalışma kâğıtları, doğal ahşap parça çalışmaları, illüstrasyon arka planında kullanılır. Standart gesso gibi tutunum sağlar ama yüzey rengini örtmez.
Gesso üzerine yağlı boya uygulanabilir mi?
Evet, akrilik gesso hem akrilik hem yağlı boya için uygun bir astar değildir. Akrilik gesso modern formüllerinin büyük çoğunluğu (Liquitex Professional, Winsor & Newton, Talens) yağlı boya altı kullanım için sertifikalıdır. Yağlı boya alkid yağ içerdiği için gesso üzerine 2 katman uygulanmalı, kalın katman impasto çalışmalarda alt zemin tam kürlenmiş olmalı.